Met vasthoudendheid, de juiste timing en een goed idee brengt ze veel mensen in beweging. Letterlijk, want de Haagse Cantal Bakker en haar team laat met haar stichting Pikala Bikes lokale jongeren, vrouwen en toeristen ‘zwoegen’ op de fiets door Marrakech, waarbij ze mensen stimuleert om de milieuvervuilende scooters te laten staan.

Tekst: Angelique van Os | Beeld: TUI/Pikala & Angelique van Os

Tringelend en met de hand zachtjes wuivend manoeuvreert hij zich langs een wirwar van scooters, taxi’s, vracht- en personenauto’s, bussen en paardenkoetsen. Ik volg hem op de voet, handen stevig geklemd om de stuurhandvaten en in de aanslag om de rem in te knijpen. Wanneer Sana Handor, mijn jonge gids, het hart van de Medina in fietst, neemt het verkeer af, maar de straatjes worden nauwer en de mensenstroom dichter. Souk verkopers kijken even op van hun werk wanneer we voorbijkomen. Soms schiet er een scooter onverwachts de hoek om, want die worden gewoon gedoogd in het oude Marrakech. Los van stoplichten en verkeersborden zijn er geen regels. Iedereen voegt in, slaat af of rijdt door- en langs elkaar heen. En ondanks de heksenketel van het verkeer, gaat dit veelal zonder kleerscheuren. Zelfs op de fiets, die steeds zichtbaarder wordt in de Marokkaanse stad. Dat komt mede door het initiatief van de Haagse Cantal Bakker (26) en haar team. Ze heeft in slechts een kleine twee jaar tijd Pikala Bikes (slang voor fiets) opgezet met ondersteuning van onder andere de TUI Care Foundation.

Eigen ‘fietspark’

Dit project begint als een stimulans voor met name jonge Marokkanen en vrouwen om meer gebruik te maken van de ‘schone’ fiets en de vervuilende scooters te laten staan. Cantal vertelt: “In Nederland was ik fietsinstructeur voor vluchtelingen en raakte geïnspireerd door de vrijheid die fietsen aan mensen geeft. Na een vakantie in Marrakech, waar ikzelf op de fiets stapte, voelde ik me vrij en zagen mensen me meer als een local. Daarnaast voelde ik de roeping om iets te doen aan de hoge werkeloosheid onder jongeren en om het milieuprobleem van vervuilde scooters aan te pakken.” De ambitieuze Cantal kiest een perfect moment: ze haakt aan bij de VN Klimaatconferentie 2016, waar ze met collega’s gratis fietsen repareert vanuit een mobiele werkplaats aan de beroemde Mohamed V Avenue. Hier komen honderden mensen op af en ze ontvangt internationaal veel lof en support voor haar project.

Inmiddels heeft Cantal haar eigen ‘fietspark’ annex werkplaats. Er zijn ruim 150 tweewielers in gebruik, staan er  zo'n  200 exemplaren te wachten op een reparatiebeurt en krijgen jongeren voorlichting en praktijkervaring hoe ze zich veilig in het drukke verkeer kunnen bewegen. Daarnaast zorgt ze voor werkgelegenheid van reparateurs en worden fietsgidsen opgeleid. Ook is er een samenwerking met lokale kunstenaars en ambachtslieden die de fietsen van Pikala fraai versieren met zilveren bellen, handgemaakte rieten manden en geborduurde zadelhoezen. Pikala heeft dus naast een duurzame insteek ook een educatieve doelstelling, want het richt zich op een schonere toekomst voor de komende generaties, waarbij jongeren zelfvoorzienend zijn en deel uit kunnen maken van het lokale toerisme. En die elementen maakt het interessant voor de TUI Care Foundation, zo meent de Britse CEO Jane Ashton: “Pikala omvat alle elementen waar wij voor staan en daarmee is het redelijk uniek in zijn soort. Het is fantastisch hoe Cantal met haar jonge team van circa vijftien mensen dit in een korte tijd voor elkaar heeft gekregen. We zijn trots dat we het project kunnen ondersteunen.”

Pikala fietstocht, richting de Medina

Vier elemententour

Terug naar de fiets, waar ik de heilige vier- elemententour vervolg in het zuidoosten van de stad. We stoppen bij moskeeën, drinkbare waterfonteinen, de publieke hamman en openbare ovens, waarvan iedereen gebruik mag maken. De ovens produceren hoofdzakelijk brood, wat in de Marokkaanse cultuur bij elke maaltijd genuttigd wordt. Het schetst een beeld van het dagelijks leven buiten de stadsmuren. Hoewel, de verhalen van de gidsen zijn nog wat te oppervlakkig om er echt een beeld van te krijgen. Wanneer ik de jongens wat aanmoedig met vragen komen ze los. Zo maken we een stop bij een hamman. Terwijl mensen zich reinigen en rust vinden voor hun gebed, zorgt slechts één man voor de verwarming. Wat aarzelend loop ik achter de gids aan, het duister tegemoet. Hier, in de lemen kelder van het badhuis wordt het zware werk verricht. De man is namelijk stoker en doet niets anders dan de oven voorzien van hout. Hij vertelt dat hij hier werkt en leeft om zijn gezin te onderhouden. In een hoekje ligt een vervuild matras met een hoopje kleren. Er zijn nergens ramen, geen sanitaire voorzieningen, niets. Dat is de harde realiteit voor veel hardwerkende arbeiders in Marokko.

Rijke indrukken

De volgende dag ga ik met Cantal op pad, door het doolhof van drukke straatjes in de Medina, aan de rand van de mellah, (joodse wijk) met haar kleurrijke souks om deels te voet minder bekende adresjes te ontdekken. Zelf zou je het nietsvermoedend passeren; zoals naaiatelier Al Kawtar, waar 18 vrouwen met een beperking fraaie kleding en lakens produceren of Henna Café Marrakech, waar in een piepkleine benedenruimte Engelse en Arabische les wordt gegeven en boven in de koffieruimte dames op groene, natuurlijke basis hennapatronen aanbrengen. En Café Clock, dat naast een heerlijke lunchplek ook een ontmoetingsplaats is voor lokale kunstenaars en waar wekelijks storytelling bijeenkomsten zijn. We fietsen steeds kleine stukjes. Verborgen parel is Maison Denise Masson, opgericht door de gelijknamige Franse ‘La dame de Marrakech’, die in 1967 als eerste vrouw de Koran uit het Arabisch vertaalde naar het Frans. Cantal vertelt: “Haar voormalige riad, met prachtige patio is nu een cultureel centrum waar regelmatig exposities, concertjes en lezingen worden gegeven en onderdeel is van het Instituut Français. Hier gebeuren vaak mooie dingen.” Nog zo’n intieme culturele ontmoetingsplek is Le 18, waar ze zelfs kunstenaars tijdelijk hosten gedurende hun exposities. Ook weet Cantal mooie funduqs te vinden, (oude binnenplaatsen) en nemen we een kijkje bij de opleiding CFQMAM, waar jong talent diverse ambachten in stand houdt, zoals mandenvlechten, instrumentenbouwen, pottenbakken en leermaken. We sluiten af met een late lunch in de fraaie patio van La Ferme, waar Cantal net een telefoontje krijgt uit Nederland: er zijn nog eens honderd fietsen beschikbaar die per container naar Marrakech kunnen worden vervoerd. Ze kan haar geluk niet op. De drive van Cantal is aanstekelijk, maar bescheiden als ze is zegt ze: “Ik ben niet uniek; iedereen die gedreven is, kan dit bereiken.” Met een volle maag en veel indrukken rijker stappen we weer op de fiets, de stad achter ons latend, de horizon tegemoet. 

Pikala & Marrakech praktisch

Er zijn inmiddels verschillende tours die je bij Pikala individueel of in kleine groepjes (max zes personen) kunt boeken: naast een soortgelijke Medina tour en vier-elemententour is er verder een tuinentour, die het groene hart van Marrakech toont en er zijn twee routes die je kunt volgen met de Binatna groepsfiets. De fietstours zijn online aan te vragen: pikalabikes.com.

Vanaf Schiphol vlieg je met Transavia rechtstreeks op Marrakech. Transavia.nl

Verblijf: 

Riad Dar Sbihi

Prijzen op aanvraag. Periode: december 2017. Riad Dar Sbihi wordt gerund door een Vlaams/Nederlandse vrouw die al jaren in de Marrakech woont en veel leuke tips kan geven tijdens je verblijf.

Voor meer info kijk HIER. 


Wil je langer in de regio van Marrakech verblijven of je vakantie relaxt afsluiten in een duurzaam resort? Lees dan binnenkort ook het verhaal over Robinson Club Agadir. 

TUI Care Foundation 

De TUI Care Foundation, gevestigd in Nederland, bestaat sinds 2011 en ondersteunt wereldwijd uiteenlopende projecten en partnerships die lokaal toerisme stimuleren en nieuwe kansen scheppen voor jonge(re) generaties, op gebied van educatie, natuur- en milieubescherming, waarbij ze positieve impact en het bewustzijn van reizigers en diens omgeving proberen te versterken.

Naast Pikala ondersteunde de TUI Care Foundation in 2015 ook de Moroccan Primate Conservation Foundation, die trachten kwetsbare, bedreigde Barbary Macaque aapjes en hun leefomgeving te beschermen. De dieren worden in en rond Marrakech veelal illegaal verhandeld en helaas zijn geketende dieren nog steeds zichtbaar op het beroemde Djemaa el Fna plein waar ze als toeristenattractie worden gebruikt. Mocht je dit zien, meld het dan vooral bij de stichting en negeer de handelaren.


Paardenkoetsritjes

En over dierenleed gesproken,  wij van Pure off the Road willen zeker niet belerend overkomen, maar raden ten zeerste af om op het al genoemde Djemaa el Fna plein in een van de vele paardenkoetsen te stappen voor een rondrit. De paarden verkeren veelal in zeer slechte conditie. Ze staan de hele dag in de brandende zon, krijgen weinig water, de paarden zijn ondervoed, hebben slechte voeten en sommige dieren lopen zelfs kreupel voor de kar. Mocht je dit toch willen doen, kijk dan naar de conditie van de paarden. Als paardenkenner en liefhebber stond ik met tranen in mijn ogen op dit plein en sprak er enkele eigenaren op aan. We komen later zeker terug op dit onderwerp.


Deze persreis is mede mogelijk gemaakt door TUI, TCF en Pikala.