“Deze traditionele wijnteelt vormt een ingenieuze werkwijze”

Lanzarote, een Canarisch eiland waar je bij gedachte alleen al van wegdroomt. Bekend om zijn vulkanische landschap, heldere zee en hartelijke mensen. De oogstrelende wijnvelden van regio La Geria zijn wellicht minder bekend, wat ook geldt voor de arbeidsintensieve manier van boeren die zwaar onder druk staat. Daarom heeft TUI Care Foundation dit beschermde natuurgebied omarmd. In gesprek met General Manager Hannah de Blaeij.

Tekst: Angelique van Os | Fotografie: TUI Care Foundation

Ze was erg onder de indruk van het donkere, bijna surrealistische maanlandschap. Van de uitgestrekte velden. Van de harde ‘Passat’ wind die over het land raast en het nieuwe leven dat oprijst uit de miljoen jaren oude vulkanische bodem, die samen met de zon zorgt voor ideale omstandigheden van de smaakvolle, lichtzoete witte Malvasia druif. Beseffend, dat mensen hier met de hand duizenden kuilen hebben gegraven voor de wijnranken waar ze zoveel werk en liefde in hebben gestopt. Hannah de Blaeij, General Manager bij TUI Care Foundation, blikt terug op haar bezoek aan de unieke wijnvelden van La Geria op Lanzarote: “Ik herinner me dat ik bij een krater stond van ruim vier meter diep waar slechts één wijnrank in geplaatst was. Dat maakt indruk, want er komt geen machine aan te pas. En de boeren zijn zo trots; alsof ze eindelijk erkenning krijgen voor het in standhouden van een eeuwenoude traditie. Dat was ontroerend om te zien.”

TUI Care Foundation is samen met een klein team van lokale experts en partners sinds twee jaar betrokken bij het behoud van het wijnbouwproject op Lanzarote. Het doel is om bewerkte landbouwgrond om te zetten naar ecologische wijnbouw en een groot deel van het nog ongebruikte land te herstellen. Tevens wil de organisatie meer werkgelegenheid creëren, de verkoop van wijn stimuleren en ervoor zorgen dat vakantiegangers een kijkje gaan nemen in deze regio die sinds 1994 is uitgeroepen als beschermd natuurgebied

Lava, stenen en as

En dat is een behoorlijke opgave, want het totale wijngebied bestaat uit zo’n tienduizend kraters, verspreid over circa 125.000 vierkante meter grond. De werkzaamheden zijn zeer arbeidsintensief omdat de lokale boeren de tweehonderd jaar oude tradities van wijnbouw willen voortzetten. Die traditie is ontstaan door een vulkaanuitbarsting tussen 1730 en 1736, die het ooit groene en vruchtbare landschap bedekte met een dikke laag lava, stenen en as. Veel bewoners emigreerden. Degenen die achterbleven worstelden jaren met het bewerken van de grond. Maar de boeren hielden stand en twee eeuwen geleden creëerden ze een teelttechniek die nergens anders ter wereld wordt toegepast. In de jaren 1960 riep het Museum van Moderne Kunst in New York La Geria al uit tot een kunstwerk, dankzij diens onderscheidende culturele landschap.

De bewoners ontdekten namelijk dat planten kunnen overleven door kuilen te graven waarbij picón (lavastenen) als bescherming dient en voor watertoevoer zorgt. Hannah licht toe: “Het is bizar dat die kleine lavasteentjes zo belangrijk zijn voor de vruchtbaarheid in dit gebied. Dat ze enerzijds als muurtje bescherming bieden tegen de harde noordoostelijke wind en anderzijds, dat wanneer de wijnrank geplaatst is in de kuil, picón het kostbare vocht vasthoudt en daarmee de plant bewatert. Want het regent gemiddeld slechts zestien (!) dagen per jaar. Daarnaast voorkomen de lavastenen dat de grond uitdroogt en erosie plaatsvindt. Het is een ingenieuze werkwijze waarvoor ik veel respect hebt. En het toont hoe belangrijk het is om bepaalde tradities in eren te houden.”

Aangewezen partner

Probleem is echter dat de wijnbouw niet voldoende rendabel meer is en het de jongere generatie(s) te weinig aanspreekt. Gevolg: de grond blijft verwaarloosd achter en daarmee verdwijnt langzaam het culturele erfgoed. Doodzonde, dachten een aantal medewerkers bij TUI Destination Services op Lanzarote en droegen een projectplan aan bij TUI Care Foundation, de corporate foundation van de reisorganisatie. Hannah en haar team zagen potentie en besloten om aan de slag te gaan met vijf wijnboeren. “In het eerste jaar (2015) was er een oogst van 50.000 kilogram ecologische druiven op 75.000 vierkante meter grond. Dat is relatief weinig ten opzichte van zo’n grote oppervlakte, wat dus aangeeft hoe bewerkelijk de arbeid is. Maar de ecologische druiven kunnen tegen een hogere prijs verkocht worden, wat leidt tot een toename in inkomen voor de boeren en de lokale wijnindustrie. Voor het converteren van de oogst naar ecologische wijn hebben we een beroep gedaan op de lokale partner Ecopalmer. Zij hebben de boeren getraind om ecologische technische productiemethoden toe te passen, wat een behoorlijke verandering was voor hen. Want ze gebruikten voorheen veel chemische bemesting”, aldus Hannah.

De andere partner is Grevislan, een organisatie die mensen met een (lichamelijke) beperking tot de arbeidsmarkt ondersteuning aanbiedt. Zo hebben er via dit initiatief een tiental mensen geholpen met het herplaatsen van druivenranken, het (opnieuw) bouwen van de stenen muurtjes en opruimen van het land.

TUI Care Foundation Lanzarote La Geria wijnboeren

Herkomst van water

Grote vraag is wellicht of de traditie behouden kan blijven met behulp van moderne landbouwtechnieken? Hannah gniffelt: “Nee, dat kan niet, want moderne wijnbouw verbruikt heel veel water. Je moet dan bij-wateren en dat gebeurt niet met deze traditionele werkwijze, behalve in het korte groeiseizoen. Verder is alles natuurlijk. De herkomst van het water is namelijk van groot belang en heeft invloed op de wijnranken en de grond. Zout (zee)water is bijvoorbeeld niet geschikt; daardoor wordt de grond vervuild. En het vuil dat door de wind op de bladeren van de wijnranken terechtkomt en zich mengt met aangevuld water, komt uiteindelijk ook in de grond terecht. Terwijl de natuurlijke picon het vocht uit de lucht verzamelt, automatisch de kuil in laat zakken en de wortels daarmee voorziet van water.”

TUI Care Foundation steunt wereldwijde projecten die bijdragen aan de ontwikkeling van vakantiebestemmingen. Door vakantiegangers kennis te laten maken met lokale projecten, geeft TUI Care Foundation het onderwijs, het welzijn van kinderen en jongeren, de bescherming van natuur en milieu, en de lokale economie en werkgelegenheid een boost. TUI Care Foundation werkt internationaal, maar handelt lokaal. In 2016 is de internationale TUI Care Foundation opgericht, welke is gevestigd in Nederland.

Meer info: tuicarefoundation.com

 

 

Het nieuwe boeren

Een complex verhaal dus, waarbij ambacht essentieel blijft. Echter, hoe wil TUI Care Foundation het project verder laten slagen, want er is meer nodig dan extra handen en expertise van Ecopalmer en de betrokken Duitse Klaus Guttenberger- een pionier op gebied van organisch boeren op Lanzarote. Hannah legt uit dat hun lokale agenten de bodega’s (wijnhuizen) meer willen informeren over het ‘nieuwe’ boeren en er mogelijk speciale excursies ontwikkeld worden over de bijzondere wijnbouw, gecombineerd met wijnproeverijen. Ook wil TUI Care Foundation de wijnen onder de aandacht brengen in de hospitality sector. Bijvoorbeeld door hotels te stimuleren de wijnen op de menukaart te zetten en gasten te informeren over het project. Tot slot volgt er een samenwerking met Futouris, een organisatie die zich inzet voor het behoud van vakantiebestemmingen en duurzaam toerisme. “Futouris heeft al meegewerkt met een vergelijkbaar wijnproject van ons op Kreta en wil de best behaalde resultaten vergelijken met de ontwikkelingen op Lanzarote en kijken hoe we dat daar kunnen toepassen. Hierbij willen we zorgen dat de lokale economie een boost krijgt, de volgende generatie een toekomst heeft en vakantiegangers met een wijntje in de hand kunnen genieten van puur vakmanschap. Daar doen we het voor.”