Noord-IJsland: ruige natuur langs Arctic Coast Way

IJsland is in allerlei opzichten uniek en intens. Het vulkanische landschap, vol rotsformaties, versteende lavavelden en warm waterbronnen, wordt afgewisseld door majestueuze watervallen, diepe kloven, gletsjers, glooiende heuvels en imposante fjorden met een rijk marine leven. En in het hoge noorden van IJsland heb je al dat moois nog voor jezelf, rijdend langs de Arctic Coast.

Tekst: Angelique van Os | Fotografie: Henk Bothof   

noord-ijsland-artic-coast-route

Vanaf het vliegveld nabij de IJslandse hoofdstad Reykjavik is de verandering al merkbaar: er is meer verkeer, de autowegen zijn verbreed, er zijn meer tankstations en er rijden regelmatig volle bussen voorbij. Het IJsland dat ik tien jaar geleden leerde kennen was op de levendige hoofdstad na rustig en desolaat. IJsland is nog even kleurrijk, ruig en uitgestrekt, maar de bezoekers zijn met hordes toegenomen. Gelukkig geldt dit niet voor het noorden en noordwesten van IJsland. Dit zijn ruwe arctic parels en sinds juni 2019 vliegt Transavia wekelijks naar Akureyri, de vierde grootste stad van IJsland (circa 19.000 inwoners).

Wij rijden echter eerst met een busje naar het hoge noorden van IJsland, zodat we het landschap onderweg zien veranderen. Onze vrolijke gids Hjalti Páll Pórarinsson, die werkzaam is voor Visit North Iceland, neemt deels route 1 via de westkust. De bewoonde wereld neemt af, glooiende heuvels en bergen nemen toe. In het noorden wonen circa 50.000 mensen, terwijl de omvang vergelijkbaar is met Nederland. Schapen en IJslandse paarden domineren de uitgestrekte weilanden, aangevuld door een ‘verdwaalde’ boerderij. Hoe noordelijker we komen, hoe groener het wordt. We zien zelfs lage struiken en her en der een aangeplant bosje. Door het bijzondere geologische ecosysteem, zijn er van nature nergens bossen te vinden. Het zijn gletsjers en vulkanen, dan wel de sporen daarvan, die het landschap domi-neren. “We hebben de meeste zonuren van IJsland en door de combinatie met waterrijke gebieden, kleurt het landschap groener dan elders in het land”, legt Hjalti uit. We hebben dan ook mazzel, want vijf van de zes dagen van onze reis is het goed weer. En dat terwijl IJsland bekend staat om het  veranderlijke, onstuimige weer. Vier seizoenen in één dag zijn meer regel dan uitzondering. Een wind- en waterdichte jas is dan ook een must, evenals handschoenen en goede wandel-schoenen.

Roadtrip Arctic Coast Way

Om iets te kunnen begrijpen van de levensstijl van de IJslanders, is het goed om de tijd te nemen. Om traag te reizen door dat landschap van contrasten. Dat kun je het beste doen met een 4×4 landcruiser of een stevige stationwagen. Het is de ruige natuur die hier regeert. Tijd speelt geen rol en dat merk je aan de vriendelijke en relaxte IJslanders. Zeker niet in de zomer, als het 24 uur licht blijft. Het noorden van IJsland telt vooral kleine vissersdorpjes, veelal gelegen aan idyllische baaien. Hjalti verlaat de gangbare route 1 en geeft ons alvast een voorproefje van de inmiddels in juni 2019 geopende Arctic Coast Way. Deze in totaal 900 kilometer tellende route, kronkelt ter hoogte van de Arctic poolcirkel langs afgelegen wilde kustlijnen, langs robuuste fjorden en doorkruist zes schiereilanden. De Arctic Coast Way staat op nummer 3 van Best in Europe 2019 van Lonely Planet.

“Dit is IJslands eerste verharde route die buiten de begaande paden loopt. We willen mensen kennis laten maken met de pure wildernis van dit gebied, het marine leven en de kleine gemeenschappen die er wonen.” Ondanks dat we in een paar dagen tijd slechts een aantal van de in totaal 21 vissersdorpjes aandoen, is al snel duidelijk dat ondanks de kleine omvang, het aanbod best gevarieerd is per plaats. Zo zijn er restaurants, kleinschalige hotels, geothermische baden, musea tot een rijk marine leven. Beginpunt van de Arctic Coast Way route is voor ons Hvammstangi. Dit dorp is een goed voorbeeld waar meerdere activiteiten te ondernemen zijn en waarbij de organisaties nauw samenwerken. Zo bezoeken we eerst Kidka, IJslands bekendste wolfabrikant. We krijgen een korte rondleiding door het kleine fabriekje, waar slechts tien mensen jaarlijks duizenden truien, dekens en accessoires breien van hoogstaande IJslandse wol. In hetzelfde dorp bevindt zich in de kleine haven het zeehondencentrum, The Icelandic Seal Center. Ook dit is een kleinschalige, maar zeer bedrijvige onderneming. Enerzijds bestaat het centrum uit een onderzoeks-team dat veel veldwerk verricht, anderzijds uit een kleinschalig museum, een gift-shop, koffiebarretje en reisagent. Een vriendelijke, gepassioneerde medewerker vertelt over de geschiedenis tussen de vissers en de zeehonden, over de jarenlange jacht die in deze regio woedde. Dat zijn grootvader vele zeehonden doodde om te overleven, dan wel om het vlees te exporteren. Met lichte afschuw kijk ik naar de opgezette dieren, de skeletten en vissersattributen. Gelukkig zijn de tijden veranderd en de dieren beter beschermd.

Nieuwsgierige snuiten

Na de rondleiding gaan we zelf het water op om zee-honden te spotten. Zodra ik me in een waterdicht pak heb gehesen, mijn nieuwe wollen muts over mijn oren trek, ga ik aan boord van een vissersboot van Seal Travel. Deze organisatie verzorgt zeehondentochten in samenwerking met het Seal Center. Rondom de baai van Hvammstangi leven veel zeehonden. Er staat een gure wind en het begint te druppen. Na een klein kwartiertje varen zien we in de verte de eerste snuiten al nieuwsgierig boven het water uitsteken. Helaas is het een klein groepje, de rest is mogelijk gaan jagen. De dieren die er zijn cirkelen op een afstandje om de boot heen. Het weer wordt slechter, dus keren we om. En door naar de volgende stop.

Robuuste rostformaties

Onze maag is goed gevuld na een stevige lunch bij het hippe Sjávarborg, waar diverse lokale gerechten op het menu staan. Hjalti herneemt de Arctic Coast Way en stopt langs twee robuuste rotsformaties: Ánastaða-stapi en de beken-dere Hvitsekur, die vernoemd is naar het nabij gelegen dorp. Om beiden te bereiken, klauteren we vanaf de hoger gelegen weg naar beneden door een verlaten weiland richting het zwarte vulkanisch strand. “Volgens de legende was Hvitsekur een trol die door de zon in steen is veranderd. Wij IJslanders zijn dol op folklore, mythen en sagen en we geloven er heilig in”, zegt Hjalti quasi ironisch.

Bultrug

De volgende dag gaan we wederom het water op; dit keer op zoek naar de walvis. Want de baaien rond Grenivik en Husavik staan bekend als een van de beste plek-ken in IJsland om ‘s werelds grootste zoogdier te spotten. Wij gaan naar het kleine plaatsje Hauganes, waar sinds 1993 walvistochten te maken zijn. In tweeënhalf uur tijd glijden we richting zee, langs het prachtige Ólafsfjord. We zien zeehonden, vogels en ja, na een klein half uur zien we op slechts vijftien meter van de boot een donkere gestalte opdoemen. De schipper vertelt dat het om een grote volwassen bultrug gaat. Dit is na de Noordse en de Blauwe vinvis de grootste walvissoort. De boot komt wat dichterbij en de motor gaat uit. Hauganes Whale Watching vaart op biodiesel en compenseert hun CO2 uitstoot door na elke tocht een boom te planten. Daarnaast varen ze met slechts twee eikenhouten boten geschikt voor kleine groepen, dus ook in het hoogseizoen zijn er beperkte trips om de dieren zo min mogelijk te storen.

De bultrug komt om vier keer een halve minuut boven water, waarbij het goed zicht-baar is hoe imposant het beest is. Daarna verdwijnt hij vier tot acht minuten in de diepte, om het patroon vervolgens te herhalen. Het is fascinerend om te zien en je moet goed opletten waar hij heen zwemt en opduikt. Na ruim een half uur keren we terug naar de haven en laten we het stille water achter ons.

ijsland-noorden-walivis-staart

Geologische sporen

We trekken verder langs de kronkelende zwarte kustlijn, waar uitgestrekte glooiende graslanden, rotspartijen en fjorden elkaar afwisselen. We maken een pitstop bij Öxarjörður, een prachtig uitkijkpunt om papegaaiduikers te zoeken. De schuchtere vogels zwemmen ver beneden ons, maar hun grappige ‘clownsgezichtjes’ zijn direct herkenbaar. We komen geen mens tegen. Ook later bij de kloof van Ásbyrgi, dat onderdeel uitmaakt van het Vatnajökull National Park, is het rustig. Het einde van de klif geeft een fraai uitzicht over het oneindige landschap. Het is een prima plek voor een picknick of gesprek met de Goden, want deze hoefvormige vier kilometer lange kloof zou gecreëerd zijn door de hoeven van de achtbenige hengst van de God Ódin. Het informatiecentrum vertelt echter een ander verhaal: Ásbyrgi is duizenden jaren geleden ontstaan als gevolg van een verwoestende overstroming nadat de vulkaan onder de Vatnajökull ijskap zou zijn uitgebarsten. De geologische sporen van het land van vuur zijn in dit gebied goed zichtbaar. IJsland is een van meest actieve vulkanische gebieden op aarde; eens in de vijf jaar zijn er vulkanische activiteiten. Het maakt dus onderdeel uit van het dagelijks leven op het eiland. Al die beweging ontstaat doordat IJsland op de top van Mid-Atlantische Rug ligt, waarbij een scheur in de bodem van 40.000 km lang veroorzaakt is door de schei-ding van de Noord-Amerikaanse en Euraziatische tektonische platen. Waar de platen samen komen, verbreedt IJsland zichzelf jaarlijks met 2,5 cm en dat kan voor de nodige uitbarstingen zorgen.

Echo Rocks

Ook de nabijgelegen basalten van Hljóðaklettar zijn lang geleden ontstaan na een vulkanische eruptie. Deze zogenaamde ‘Echo rocks’, die aan weerszijden van de Jökulsá á Fjöllum rivier liggen, zijn pas in 2009 ontdekt. Omringd door de bijzon-dere, zeshoekige rotsen en spiralen krijg ik bijna het gevoel dat ik op een andere planeet ben beland. Dat geldt ook voor het drukker bezochte Dimmuborgir, vlakbij het Mývatn meer. Deze plek heeft de bijnaam ‘duistere burchten’, vanwege de grau-we, grillige versteende lavavelden die drieduizend jaar geleden zijn ontstaan. Het was niet voor niets het dramatische decor waar de wildlingen van de populaire serie Game of Thrones tijdelijk neerstreek. En Hjalti begint weer te glimlachen, want ook dit is een plek waar de IJslandse folklore leeft: trollen en de Yule Lads (dertien kerst-mannetjes) zouden hier leven.  

Nog een bijzonder natuurfenomeen is Hverir. Deze ‘hete bronnen’ even buiten Mývatn bestaan uit kolkende, borrelende modderkuilen en fumarolen (openingen in de aardkorst). Ze doemen op aan de voet van de Námafjall berg. De zwavelstank is niet te harden, maar wat een prachtig gezicht, al die rookpluimen over dat zanderige gesteente.

ijsland-noorden-hafragilsfoss-waterval
Om bij de minder bekende waterval Aldeyarfoss te komen, rijden we over onverharde gravelwegen.

Waterkanon

Ook het noorden is rijk aan die andere eyecatchers: imposante watervallen. De regio van Mýtvan is dan ook een goede uitvalbasis voor diverse activiteiten. Zo is Dettifoss de grootste en krachtigste waterval van Europa, waar 200 m3 water per seconde naar beneden klettert. Dichtbij de kern komen betekent zeiknat worden. Mij niet gezien, ik observeer liever van een afstandje. Maar wat voel ik me nietig bij het 44 meter hoge en 100 meter brede waterkanon. Hier is het duidelijk wat druk-ker, dan bijvoorbeeld bij het ‘kleine’ broertje, Goðafoss. Dat heeft deels met de wat meer verscholen ligging te maken (het is een zijweg aan het begin van de Sprengi-sandur-route, een zijtak van route 1). Desalniettemin dendert het turquoise water van de ‘goden’ hier vanaf een plateau van 30 meter breed 12 meter naar beneden en gaat op in de Skjalfandafljót rivier. Het lavaveld schijnt 7.000 jaar oud te zijn en afkomstig van de schildvulkaan Trollandungja. En wie goed luistert hoort misschien een elfje fluisteren, want volgens Hjelti leven die hier ook. De climax moet echter nog komen, want Hjelti neemt ons off-road mee naar Aldeyjarfoss. We rijden vanaf het Mýtvan meer zeker een half uur over hobbelige gravel wegen, dieper de Bárðardalur vallei in. Deze weg komt uit in de hooglanden van IJsland. Vanaf een heuvel is het een kleine tien minuten wandelen naar de lager gelegen waterval. Het zijn de donkere, roestbruine basalten die de Aldeyjarfoss nog imposanter maken. Wat een krachtige, intense natuur. Wat een pure ongereptheid. Ik kan er uren naar kijken. Hier in het noorden is IJsland op z’n best.

Goôafoss waterval
Goðafoss

IJsland praktisch

Erheen

IJsland is in een kleine tien jaar uitgegroeid tot een populaire reis-bestemming. Vooral in de zomermaanden transformeert de inmiddels beroemde zuidelijke route, de Golden Circle, in een toeristische trek-pleister. Dit komt mede doordat veel vliegmaatschappijen IJsland aan-bieden als stop-over naar de Verenigde Staten. De kans dat je prachtige watervallen Selfoss en Skógaoss nog in alle rust kunt bezoeken is klein.

Reizen in IJsland is het best te doen met een 4×4 landcruiser of een solide stationwagen. Er is geen treinspoor aangelegd op het eiland en bussen rijden hoofdzakelijk in het zuiden. Wie nog langzamer wil rondtrekken kan meerdaagse paardrijd-of wandeltochten maken. Zelf maakte ik een af-wisselende tocht op een IJslander van het sympathieke familiebedrijf Skjaldarvik Ferdapjónusta, even buiten Akureyri. Ze bieden ook meer-daagse trektochten en zijn toegankelijk voor beginners en gevorderden. Je kunt er ook overnachten.

Voigt Travel biedt samen met Transavia van 1 juni tot en met 31 augustus rechtstreekse vluchten aan van Rotterdam naar de noordelijke stad Akureyri. Dit is echter vanwege het Coronavirus niet mogelijk in de zomer van 2020. Wél is het mogelijk om een voor-reservering te maken voor 2021. Daarnaast vliegt Voigt Travel in de maanden februari en maart 2021 twee keer per week vanaf Amsterdam naar Akureryri. Er is twee uur tijds-verschil en het is circa drie uur vliegen. Sinds Sinds 15 juni is het weer toegestaan om naar IJsland te vliegen. Er zijn echter wel nieuwe proto-collen van kracht, dus daarom goed om het laatste nieuws over IJsland te checken.

Voigt is reisspecialist binnen Scandinavië en Noord-Europa. De organi-satie verzorgt in samenwerking met lokale partners zoals Visit North Iceland op maat gemaakte (fly & drive) reizen.

Verblijf

Siglo Hotel

Dit chique hotel is inmiddels bekend dankzij de IJslandse NETFLIX-serie Trapped, waarbij diverse scenes afspelen in het hotel en in het door de buitenwereld afgesloten havenstadje Siglufjöður. De accommodatie heeft ruime, sfeervolle kamers met heerlijke bedden. Daarnaast is de lounge-hoek en het warme buitenbad een aanrader. | Siglohotel.is

Fosshotel, Myvatn

De ligging van dit luxe moderne hotel is werkelijk prachtig, met uitzicht over het Mývatn meer. De glaswand van het trendy restaurant en lounge-bar kijkt uit over de adembenemende omgeving, waardoor het bijna lijkt alsof je er in opgaat. Ook de kamers zijn aangenaam en overal is duurzaam hout toegepast.

We hebben binnenkort ook nog vier leuke museatips en heerlijke spa’s in Noord-IJsland voor je. En voor fotografie- en paardenliefhebbers, het prachtige boek Horses of Iceland.

Dank aan Voigt Travel, Transavia en Visit North Iceland.

TAGS

Vond je dit artikel leuk? Share it with the world!

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email

Lees meer verhalen en tips

Cape pangolin- Wildlife

Bescherming schubdier centraal in WWF-campagne

Het schubdier (pangolin) is het meest illegaal verhandelde zoogdier op aarde. Het …

Lees meer
camping-buitenland-mongoolse-yurt Outdoor

Tip Nederland: Buitenleven proeven in ontstress-hutten

‘t Buitenland is allesbehalve een gewone camping. Je slaapt er in Mongoolse …

Lees meer
jack-wolfskin-gadgetary-tas-vliegtuig Testtip

Testtip: Gadgetary Black Jack Wolfskin

Tekst: Angelique van Os | Foto’s: Henk Bothof Voor globetrotters zijn kleine …

Lees meer
nepal-chitwan-vulture-program Reistips

Nepal wildlife tip: Jatayu gieren restaurant

Gieren zijn niet de prachtigste of vriendelijkste vogels. Ze hebben een wat …

Lees meer