Paradijselijk Botswana omarmd door waterkracht

Ondanks de droge Kalahari woestijn is Botswana een van de vruchtbaarste landen van Afrika. Dat komt hoofdzakelijk door magische rivieren als de Chobe, Linyanti en de Zambezi en het unieke wetlandschap van de beroemde Okavangodelta. Die combinatie zorgt voor een rijk ecosysteem, waarbij de natuur zijn eigen ‘waterengineers’ inzet.

Tekst: Angelique van Os | Fotografie: Henk Bothof

Een paar meter voor onze safaritent houd ik mijn adem in. Bladeren ritselen en takken breken. Opeens zie ik een grote grijze huid. Van zo dichtbij zag ik ze nog niet eerder. Manager Anneri van het werkelijk prachtige en volledig zelfvoorzienende Wilderness DumaTau Camp, heeft het nog niet uitgesproken dat we op onze hoede moeten zijn, of we staren al recht in de ogen van een olifant. Het dier flappert met z’n oren. Niet omdat hij zich bedreigt voelt, maar om zijn vocht en temperatuur te reguleren. “Je moet je nooit omdraaien en wegrennen als je een olifant ziet, want dan komt hij achter je aan. Laat altijd eerst het dier passeren. Of zoals nu, moeten we gewoon even wachten tot hij uitgeknabbelt is. Want zolang hij rustig op gras blijft kauwen is er niets aan de hand”, zegt Anneri kalm. We wachten een paar mi-nuten totdat de olifant zich omdraait. Maar dat gebeurt dus niet. Anneri grinnikt en uiteindelijk klapt ze in haar handen. Ze jaagt niet graag dieren weg, want wij zijn te gast in hun leefomgeving. Maar veiligheid van de gasten staat boven alles. Met lichte tegenzin verdwijnt het dier in het struikgewas en nuttigt zijn lunch een stuk-je verder op. De adrenaline glijdt langzaam uit mijn lichaam. Al snel blijkt dat dit een van de vele grijze kolossen is die we van dichtbij kunnen bewonderen. En ze zijn met velen tegelijk. Een dag later struint er bijvoorbeeld een imposante bull rond de receptie en tijdens een heerlijke bootlunch waar we dobberen over het Savute kanaal, moeten we wachten met aanmeren. Er zwemt namelijk een olifant langs de kade en besluit om aan wal te gaan pal aan de achterkant van het luxe kamp. DumaTau ontleent zijn naam dan wel aan ‘de brul van de leeuw’, maar het zijn in dit gebied zonder twijfel de grote kuddes olifanten die hier de dienst uitmaken. 

Die grote ‘parades’ komen niet alleen voor in dit gebied, aan de rand van het Linyanti moeras en de Ospray Lagoon. Ze zijn hoofdzakelijk te vinden in en rond het water van de grote rivieren zoals de aangrenzende Chobe en Kwando, de beroemde Okavangodelta en het omvangrijke Chobe National Park. Naast oli-fanten barst het in deze waterrijke ecosystemen ook van nijlpaarden, vele vogel-soorten, krokodillen, antilopen, kat-achtigen en ander wild dat naar het water trekt om te drinken. We bevinden ons in het ongerepte Afrika van Noord-Botswana. Waar watersystemen nog grotendeels onaangetast en vrij kunnen stromen en waar het diverse ecosysteem niet alleen afhankelijk is van dit rijke gebied, maar tevens zelf een belangrijke bijdrage levert aan de toekomst ervan. 

Complex geheel

De rijke water- en riviersystemen van Noord-Botswana zijn nauw verbonden met elkaar, alsook met de buurlanden. Het vormt daardoor een complex geheel, waarbij rivieren in elkaar overlopen en een andere naam dragen. Zo begint het Savute kanaal in de Linyanti-concessie en mondt uit in het Savuti-moeras, dat grenst aan Chobe National Park. Dit zijn beschermde gebieden. De Linyanti-concessie beslaat een enorm gebied van 125.000 hectare en staat onder toezicht van Wilderness Safaris en diens Wilderness Wildlife Trust.Wilderness Safaris is een grote tour-operator binnen Zuidelijk Afrika en beschikt louter over eigen concessies. In Lin-yanti beschikken ze naast DumaTau over nog twee andere kleinschalige lodges. De organisatie bestaat al ruim 35 jaar en presenteert in het hoge segment uitmunten-de eco-safari’s. (Zie kader). 

Achtergrond Wilderness Safaris

Wilderness Safaris is een van de weinige organisaties in Botswana die de middelen heeft om een aantal concessies te pachten dan wel te huren van de overheid. De exclusiviteit zit niet alleen in de werkelijk prachtig ingerichte, luxe tenten en lodges die veelal voorzien zijn van natuurlijke materialen en perfect aansluiten op het uitgestrekte landschap. Het gaat om het totaalplaatje. De ligging aan het water is bij alle vier de door ons bezochte camps –Toka Leya (Zambia), DumaTau, Quoroke en Vumbura Plains– adem-benemend. De vriendelijkheid, service en kennis van het lokale personeel verdient een pluim. De gezonde streekproducten zijn een feestje en tot slot zijn de dagactiviteiten gevarieerd en is de kennis van de ran-gers telkens verbazingwekkend. Om de impact van het toerisme zo laag mogelijk te houden, gebruikt Wilderness louter zonnepanelen, die ook het eigen gezuiverde water verwarmen. Dat water is afkomstig van de rivieren en het moeras. Wilderness heeft hiervoor managers in dienst die zo schoon mogelijke ecosystemen toepassen.  

De auto’s en eigen vliegtuigjes hebben uiteraard wel impact, maar zijn noodzakelijk om je in dit land te verplaatsen. Wilderness compenseert hun Co2-uitstoot met het planten van nieuwe bossen. Verder wil-len ze met hun indrukwekkende bijdragen van het Wilderness Wildlife Trust, dat al bestaat sinds eind jaren ’80 het verschil maken in duurzaam toerisme. Het trust richt zich op natuurconservatie, onderzoek, educatie, het runnen van hun eigen anti-poaching management en ondersteunt en betrekt lokale gemeen-schappen bij hun projecten. Zo zijn er tientallen projecten die het Trust mogelijk maakt. Maar de relatie is symbiotisch: zonder toerisme geen trust en dus geen conservatie. Tot slot is ook een belangrijke rol weg-gelegd voor de non-profit organisatie Children in the Wilderness, met focus op uiteenlopende educatieve projecten. 

Meer info: wilderness-safaris.com

Aders 

Het Savute-water is afkomstig van de Kwando-Linyanti rivier. Deze rivier ontspringt in de hooglanden van Angola en ondergaat verschillende naamsver-anderingen op deze route voordat ze een delta-wetland vormt aan de grens met Botswana en Namibië. Om het ‘overzichtelijk’ te houden: de Kwando-rivier raakt de Linyanti-breuklijn en verandert van richting in de Linyanti-rivier. Linyanti gaat vervolgens over in Chobe, die op zijn beurt weer overvloeit in de Zambezi-rivier nabij Kasane. Dan is er nog het Selinda-kanaal, dat het Okavango-systeem verbindt aan het Kwando-Linyantisysteem. Bij een overstroming van de systemen, komt er water via het Selinda-kanaal terecht in het andere netwerk. En zo zijn alle aders weer met elkaar verbonden. 

Vanuit de lucht zijn de breuklijnen en verschuivingen van de rivieren duidelijk zichtbaar, waardoor ook de verandering van vegetatie (rivier, moeras, grasland, bos en savanne) elkaar aanvullen. Door de intense aanwezigheid van al dit water, gedijt het wild goed in dit gedeelte van Botswana. En de moerasachtige gebieden zijn ongeschikt en te afgelegen voor nederzettingen. Positief gevolg is dat het wild hierdoor meer leefruimte heeft en minder bedreigd wordt, helemaal in bescherm-de concessies als van Wilderness. 

Ongerepte natuur

Terug naar Linyanti. Dit sprookjesachtige gebied van 28.000 m2, dat aan de rand ligt van de vruchtbare Okavango oase, vormt een dynamisch kleurenpalet, met spectaculaire vergezichten over het levendige waterlandschap. Er is altijd bewe-ging. Tijdens diverse game drives zien we olifanten verkoeling zoeken in de moe-rassen en rivier. Ze spetteren en sproeien met hun slurven rijkelijk water over elkaar heen, alsof ze samen douchen. De grijze huiden zwemmen graag tussen een bed van witte waterlelies, dat glinstert in de opkomende broeiende hitte. Af en toe nemen een paar nijlpaarden polshoogte. Als een duikboot verschijnen ze aan de oppervlakte, houden alles met hun sterke reuk nauwlettend in de gaten, om ver-volgens even later weer onder water te verdwijnen. Galante en wendbare impala’s verspreiden zich al springend in kleine groepjes in het hoge riet. Ook zij zoeken beschutting en verfrissing, zich niet bewust dat er een krokodil op de loer kan liggen. Of een luipaard, want deze slinkse kat kan geruisloos sluipen rondom ondiep water. We hebben veel geluk, want er is een tweejarig mannetje gespot die een oud hapje wegwerkt in een boom. Het prachtige dier is gelukkig niet onder de indruk van onze 4×4 jeep, en komt na zijn ontbijt langzaam in beweging. Het soli-taire luipaard struint op z’n dooie akkertje door het hoge gras en wandelt opzichtig over een houten brug waar de jeeps overheen kunnen. De kat screent met zijn scherpe zicht het moeras af naar een prooi. Er valt weinig te zien. Aan de overkant bakent hij zijn territorium af bij een boom, om vervolgens via een kleine omweg door het bos weer bij een open waterplek aan te komen. Rttttssshhhh… Ondanks zijn snelheid, ziet het verslagen luipaard zijn volgende hapje – een hagedis- het water in schieten. Er is altijd baas boven baas. De kat geeft het op en verdwijnt in het struikgewas, op zoek naar verkoeling. Ik durf weer adem te halen, wat een voorrecht om dit dier in deze ongerepte natuur te kunnen volgen. 

botswana-kwedi-concessie-olifantjes-spelen
Deze olifantjes hebben veel aan elkaar omdat ze even oud zijn. Zolang ze in Vumbura blijven is hun toekomst veilig, maar als ze gaan rondtrekken, kan dat veranderen vanwege het opheffen van het jachtverbod in Botswana.

Geologisch wonder

We trekken verder naar het zuidoosten van de Okavangodelta, naar Qorokwe, een kamp dat onder het uitgestrekte Moremi Game Reserve ligt. Vanuit de lucht ziet het totale gebied van grofweg 15.000 km2, gevuld met kanalen, lagoons, moeras-sen, rietkragen en eilandjes er spectaculair uit. Nergens zijn asfaltwegen, geen elektriciteitspalen, geen lichtvervuiling. Niets dan wildernis, waarbij aardse kleuren elkaar afwisselen. Ik voel me zeer nietig in dit grootse land, maar ook gelukkig: dat ik kan genieten van dit geologische wonder.
’s Werelds grootste inlandse delta dat op de UNESCO Werelderfgoedlijst staat, grenst noordwestelijk aan de rand van de Kalahariwoestijn. De oorspronkelijke waterbron is zo’n 1600 kilometer stroomopwaarts te vinden in de Angolese hooglanden. Van hieruit worden ontelbare beken en kleinere rivieren in het stroomgebied van de twee belangrijkste zijrivieren van de Okavango -de Cubango en Cuito-, gevoed door zomerregens die vallen tussen oktober en april. Tussen december en maart ontstaat de regenpiek, waardoor het waterpeil kan stijgen tot wel twee meter en de delta uitdijt. In het droge seizoen neemt het moerasland-schap af. Echter blijft de delta het hele jaar voorzien van water, zodat de migratie van dieren groot is naar dit gebied.
Door zwaktes in de aardkorst, gevormd door tektonische verschuivingen langs de Oostelijke Afrikaanse Rift Valley, werd de Okavango-rivier miljoenen jaren geleden gesplitst van de Kwando en de Zambezi en stroomt hierdoor nergens naar zee. In plaats daarvan verdwijnt het water na haar uitwaaiering in de desolate Kalahari-woestijn. De huidige trechtervormige delta ontstond als gevolg van een reeks van breuklijnen en een tektonische opstuwing, zoals nabij het stadje Maun, waar de waterloop werd afgesloten. Het kan vier tot zes maanden duren voordat het water via een groot estuarium door de hele delta is gestroomd en daarmee de seizoen-moerassen zijn gevoed.

Waterverloop Okavango Delta
botswana-warthog's
Wrattenzwijntjes

Zambezi & Vic Falls

Een bezoek aan het noorden van Botswana is goed te combineren met een uitstapje naar buurland Zambia. Het fraai gelegen Toka Leya kamp van Wilderness Safaris ligt direct aan de machtige Zambezi rivier. Dit is na de Nijl, de Congo en de Niger met 2574 kilometer de langste rivier van Afrika. Het is tevens de langste oostelijk stromende rivier van het continent; hij buldert van boven naar beneden, wat ongebruikelijk is. Het watergeweld stroomt vanuit de bron van Noordwest Zambia door zes landen en mondt uit in de Indische Oceaan. De rivier is nog bijna overal intact, maar bepaalde plekken staan onder druk vanwege nieuw te bouwen dammen en waterkrachtcentrales. Een belang-rijk knooppunt is de verbinding met de beroemde Victoria Falls bij het vier-landenpunt van Livingstone, dat Zambia verbindt aan Botswana, Namibië en Zimbabwe. De oorspronkelijke naam van de Victoria Falls werd gegeven door de lokale bevolking en luidt Mosi-oa-Tunya, dat donderde rook betekent. Het was de beroemde missionaris en ontdekkingsreiziger David Livingstone die in 1855 de Zambezi rivier te voet en per kano aflegde en stuitte op de machtige watervallen. De Vic Falls zijn met haar vijf verbindende watervallen de groot-ste ter wereld. De cascade is 1700 meter breed en is te bezoeken in Zimbabwe en Zambia. Omdat het een toeristische trekpleister is, doe je er goed aan om vroeg – voor negen uur- de watervallen te bezichtigen. Dan kun je in alle rust rondlopen en je letterlijk laten natregenen door het omhoog sproeiende water-geweld. En ja, het is een van de zeven wereldwonderen dat je een keer gezien móet hebben. Inclusief regenbogen en mogelijke wateractiviteiten. 

Authenticiteit

Op de vraag in hoeverre de delta de afgelopen decennia is veranderd zijn de meningen verdeeld. Ecoloog Robert Taylor is gespecialiseerd wetlandstudies en is plantkundige. Hij is sinds vijf jaar werkzaam voor verschillende projecten binnen Wilderness, zoals een succesvol rëintegratieproject van neushoorns. Taylor geeft aan dat de delta grotendeels zijn authenticiteit heeft behouden. Een zichtbare verandering is wel dat het heldere water donkerder wordt. Dit kan te wijten zijn aan de toenemende bosbranden, waarbij turf bijvoorbeeld in het water belandt en de bodem en planten aantast. ”Er is veel debat bij onderzoekers in hoeverre de del-ta geformeerd is uit vuur; dat het onderdeel uitmaakt van de natuurlijke balans. Anderen beweren dat de toenemende branden het water negatief beïnvloedt en dat dit een ontwikkeling is van de laatste jaren. Er is naar mijn mening nog te wei-nig onderzoek gedaan naar de impact van vuur op het ecosysteem van de delta. Daarnaast waren hier vijftig jaar geleden nauwelijks olifanten te vinden. Nu zijn ze met velen en hun aanwezigheid is zichtbaar in het landschap. Er zijn veel omge-vallen en kale bomen die het niet redden. Maar het is een dynamisch systeem. We kunnen niet gelijk stellen dat omdat er voorheen bossen waren met hoge bomen, het er zo uit hoort te zien.”

Waterarchitecten

Ook vervult de olifant, evenals het nijlpaard en de termieten, een belangrijke rol aan het landschap. Dit zijn namelijk de ecosysteemingenieurs, waterarchitecten. Rob licht toe: ”De termieten zorgen met hun heuvels voor eilandvorming in het deltagebied. Bij hoog water steken hun bouwwerken boven het wateroppervlakte uit, waardoor zich hier permanente vegetatie kan ontwikkelen. In wetlands kunnen olifanten en nijlpaarden door hun beweging kanalen openen om water te laten stromen. Dankzij die beweging ontstaan er ingewikkelde netwerken van paden door de wetlands, wat ervoor zorgt dat er doorstroming plaatsvindt en de gebie-den toegankelijk blijven.”

Vraagstuk

Het dunbevolkte Botswana telt de grootste olifantenpopulatie van Afrika, waarbij de tellingen sinds 2018 uitkomen boven de 130.000 exemplaren. Dat de dieren hier goed gedijen komt dus veelal door de afgelegen rijke watergebieden, de uit-eenlopende vegetatie van open savannes en bos- en struikgewassen. Daarnaast is de aanwezigheid van de mens beperkt, – zeker in de beschermde, afgelegen gebie-den zoals de Okavangodelta en de privé-concessies. Doordat de regering een exclusief kleinschalige vorm van duurzaam toerisme toestaat, is het tevens een kostbare aangelegenheid om de wildparken te bezoeken. Echter neemt het succes van de olifant nu zo’n toevlucht, dat het een groot probleem vormt buiten de beschermde gebieden. Zo meldde AG Africa Geographic eind maart dat demo-grafisch gezien meer dan 65% van het wildleven in Botswana zich buiten beschermde gebieden bevindt, in de wildbeheergebieden (WMA’s). Dit zijn hoofd-zakelijk pastorale en agrarische gebieden, waarbij gemeenschappen langs de grens wonen. Hier veroorzaken olifantenkuddes regelmatig grote schade aan huizen en verwoesten ze de landbouwoogst. Soms met dodelijk gevolg van bewoners. Het is een ingewikkelde discussie, waarover de meningen en belangen onder natuuror-ganisaties en -beschermers, politici en de lokale bevolking sterk uiteenlopen. Daarbij gaat het probleem verder dan alleen de olifantenproblematiek: het is een voorbode voor meer mens- wildlife conflicten. Dit is voor de toekomst dan moge-lijk ook de grootste uitdaging, niet alleen voor Botswana, alsook voor buurlanden en hoe zij met deze vraagstukken moeten omgaan. 

In 2014 vaardigde de vorige president, Ian Kaha, een jachtverbod uit vanwege de juist lage wildstand. Inmiddels heeft de huidige president, Mokgweetsi Masisi, sinds mei dit jaardit verbod ingetrokken en is het weer legaal toegestaan om op olifanten te jagen. Wereldwijd leidt dit tot grote weerstand en daarmee kan de stroperij en ‘plezierjacht’ waar de afgelopen jaren zo hard tegen gevochten is opnieuw zege vieren. Dat is in minder goed beschermde gebieden al zichtbaar, zo blijkt uit een recent rapport van de conservatieorganisatie Elephant Without Borders: zij identificeerden in 2018 vier ‘stropershotsspots’, waar 87 karkassen van olifanten waren gevonden. Ze voorzagen de locaties van fotografisch bewijs-materiaal, van grondonderzoeken en lieten hier negen internationale olifanten-experts naar kijken. Volgens onderzoeker Mike Chase en de BBC ontkent de regering de omvang van deze stroperij en proberen ze Chase de mond te snoeren. 

Vredelievende oplossingen

Ook het gedoseerd laten afschieten door professionals van de dikhuiden rondom probleemgebieden is geen oplossing horen we van verschillende bronnen, want dat betekent dat een volledige gezonde familie ter ziele gaat, ook drachtige vaar-zen dus en jonge en babyolifantjes. Een olifant staat bekend om zijn goede geheu-gen en kan dagen rouwen als een familielid sterft. En de kans is groot dat ze terug-komen naar dezelfde plekken. Hopelijk zijn er meer vredelievende oplossingen, die op lange termijn effect hebben. Zo zijn er succesverhalen dat de dieren bijvoor-beeld geweerd worden met bijenkorven. En er zijn diverse internationale univer-siteiten en organisaties die de migratievormen van olifanten bestuderen. Arnold Tshipa onderzoekt voor Wilderness al een aantal jaren de migratie en de beweging van 32 olifanten rondom Hwange National Park (Zimbabwe). Een aantal van hen dragen een gps-tracking band. In een notendop is hierbij zichtbaar dat er dieren zijn die zich nauwelijks verplaatsen, er kuddes zijn die korte afstanden afleggen en er waren acht olifanten die de grens overstaken bij Botswana. De migraties zijn belangrijk voor de verspreiding van de families, wat ervoor kan zorgen dat de dieren zich vestigen bij buurlanden. Arnold: “Het is essentieel dat de olifanten zich goed kunnen bewegen rondom de grote rivieren en langs corridors”. Daarover gaan we in gesprek met politici om deze aanpak te stimuleren. En als we meer kennis hebben waarom olifanten migreren, – los van het droge versus natte seizoen- dan kunnen we ze wellicht ook beter naar vergelijkbare gebieden toe leiden waar ze zich thuis voelen. Keerzijde is wel dat dergelijk onderzoek én het verplaatsen van olifanten een zeer kostbare aangelegenheid is en overheden hiervoor bereid moeten zijn om land af te staan zodat ze olifanten kunnen ontvangen.”

Tot slot vormt educatie ook een belangrijke rol bij de toekomst van de olifanten, alsook van andere bedreigde diersoorten zoals grote katten en de African Wild Dog die ook de bewoonde werelddoorkruizen. Volgens Sue Goatley van Children in the Wilderness, vormt educatie een sleutelrol. Sue werkt al jaren in het veld als docent en schooldirectrice en coördineert schoolprojecten in de Zambezi regio. Zo is ze betrokken bij de Wilderness Eco-clubs, waar 18 lagere scholen aan verbonden zijn. Per school volgen dertig leerlingen vier jaar lang een speciaal natuurconser-vatieprogramma. Sue: “Kinderen onder de twaalf zijn sponzen en met de juiste begeleiding kunnen ze veel kennis opnemen, zoals hoe ze het beste kunnen om-gaan met wilde dieren in hun omgeving. Het mooie is dat leerlingen niet alleen kennis doorgeven aan elkaar, maar ook aan hun familieleden. De kinderen over-tuigen hun ouders of waarschuwen hen dat ze geen dieren moeten doden, maar ze op andere manieren kunnen handelen wanneer er gevaar dreigt. En dat ze er zelfs – met toenemend toerisme- hun voordeel uit kunnen halen.”       

“Het is essentieel dat de olifanten zich goed kunnen bewegen rondom de grote rivieren en langs corridors”

Klein waterleven

De dagelijkse problematiek is nauwelijks zichtbaar tijdens onze reis. Maar het houdt ons wel constant bezig, want de natuur moet keihard vechten voor haar bestaan. Wanneer we met Robert door de noordelijke flanken van de delta rijden, in de Kwedi concessie, overvalt opnieuw de vredige stilte. De uitgestrektheid. En elke keer weer de verrassing. Ook voor Rob als onderzoeker: “Dit is zo’n uniek gebied. Ik blijf er versteld van staan. Onlangs heb ik een nieuwe libellen-soort ontdekt en laatst vlakbij de lodge, Vumbura Plains, een nieuw vleesetende planten-soort die afkomstig lijkt van de Congorivier. Zeker het gevarieerde kleine water-leven wat zich hier afspeelt fascineert me.” En dat zien we zelf ook wanneer we in een mokoro stappen. Deze traditionele uitgeholde boomstam dient van oudsher als het belangrijkste vervoermiddel in de delta. Inmiddels zijn de houten exem-plaren vervangen door duurzame, lichte fiberglas kano’s. De stuurman brengt met een lange stok het bootje in beweging. We glijden kriskras tussen het hoge riet en langs ontelbare papyrussen. Vanaf het waterniveau zien we kleine insecten voorbij vliegen, kikkers van bladeren af springen en kleine ijsvogels een duikvlucht nemen. Het ondiepe water is helder en voelt warm aan. Ik doezel een beetje weg en denk terug aan alle indrukwekkende ervaringen van deze reis. Aan de vele olifanten-families die ik heb mogen observeren en aan hun onzekere toekomst. De drie kleintjes van slechts een paar maanden oud die elkaar begroetten, de clown van de familie, die een showtje gaf met een stok en vervolgens in de knoop zat met zijn slurf. En de zorgzame moeders die op de achtergrond een oogje in het zeil hielden. Ik kan er geen genoeg van krijgen. Evenmin van dit paradijselijke landschap en zijn bewoners; waarbij de kracht van water, de bron van leven, allesomvattend is. 

PRACTISCH BOTSWANA
                

Omvang

Botswana is vergelijkbaar met Frankrijk en bestaat voor 80 procent (!) uit de Kalahari woestijn. 

Populatie            

Er leven slechts iets meer dan twee miljoen ‘Batswana’ mensen in dit land. Gereguleerd toerisme vormt na de exploitatie van diamantindustrie de tweede belangrijkste inkomstenbron van het land. 

Hoofdstad          

Gaborone

Geld                        

De lokale munteenheid is de Pula (BWP). Maar een safari bij Wilderness is full-board en kan er in de geschenkwinkeltjes ook betaald worden met dollars of met creditcards.  

Taal                        

De voertaal is Engels en Setswana. Er zijn uiteraard diverse lokale, dan wel tribale talen, zoals Tswana.

Klimaat                

Subtropisch, waarbij droogte en nattigheid elkaar kunnen afwisselen. Beste reistijd:   Wij bezochten Botswana aan het einde van de regentijd, begin maart. Dan is het nog laagseizoen. Vanwege de hoge grasgewassen zijn sommige dieren minder makkelijk zichtbaar, maar dat verhoogt het plezier tijdens een game drive wanneer ze wel gespot worden. Ook is het minder druk in de parken en de natuur is op z’n mooist. 

Kaart Botswana
Wildparken Botswana

TAGS

Vond je dit artikel leuk? Share it with the world!

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email

Lees meer verhalen en tips

zurich-zwembad Steden

Divers Zürich, van zen-funktherapie tot zwemwalhalla

Het Zwitserse Zürich staat vooral bekend als toonaangevend financieel centrum, door haar …

Lees meer
botswana-cheeta Tips Afrika

7x Game drive tips

Wanneer je in Afrika bent, dan zijn game drives een van de …

Lees meer
botswana-gamedrive-avontuur-wildlife-spotten Wildlife

Botswana game drives: ademt authentiek safari-gevoel

Wie op een klassieke safaritocht gaat, zit urenlang in de auto. Je …

Lees meer
buitenleven-limburg-leudalbos Natuur

Volledig onthaasten in Limburg’s ‘buitenleven’

Rust, ruimte en natuur, dat zijn de drie ingrediënten die het gedachtegoed …

Lees meer
Sluit Menu