Bera, waar luipaarden in harmonie de dienst uitmaken

De auto crost met een noodvaart over de steile rotsen van Bera, het territorium van luipaarden. We houden ons goed vast aan de reling, want de jeep schudt ons van links naar rechts. Maar goed dat ik nog niet heb ontbeten. We moeten regelmatig bukken vanwege laaghangende acaciatakken die met hun scherpe punten zo je huid openhalen. Het gravel spat van het pad af en het stof vliegt in het rond. De telefoon gaat. De chauffeur stopt even, praat snel in een lokaal Hindi dialect en trapt weer op het gaspedaal. Na ruim een kwartier kriskras door bosrijk en rotsachtig terrein te hebben gereden, doemen overal voertuigen op. Er is een luipaard gespot; dat is zeker.

Leopard Country

Er staan wel twaalf auto’s verspreid aan de voet van een imposante berg. Trackers hebben een luipaardmannetje gezien, maar mogelijk verstopt hij zich door alle commotie. Na een tijdje wachten schijnt hij te zijn omgelopen naar de andere kant van de kloof. We rijden om en zien de contouren van zijn atletische lijf in de schemering.

We zijn in het Indiase Bera (Jawai), op de grens van Rajastan. Dit gebied staat ook bekend als Leopard Country en heeft met zo’n 55 individuen de hoogste luipaardenpopulatie ter wereld. Ook bijzonder is dat mens en dier hier in harmonie samenleven.  

Ingeseind

Na de eerste game drive, wat eerder een safari rally was, staan we versteld van het wilde rijgedrag van de chauffeurs en het harde volume en ongeduld van de veelal Indiase toeristen. Het verstoort de beleving en spanning om luipaarden rond Bera te vinden. We vragen onze gids Chandra Vijay waarom dit zo gaat. “Alle gidsen en chauffeurs zijn door elkaar ingeseind dat hier een luipaard zit, daarom is het zo druk. Er is nu nergens een andere kat gesignaleerd, daarom komen alle voertuigen hierop af. En omdat er geen officiële regels, park fees en restricties zijn, bezoeken veel dagjesmensen uit omliggende steden zoals Udaipur in het weekend dit gebied. Je ziet wat er gebeurt.”

Nieuwsgierige pauwen

De volgende ochtend gaan we voor zonsopkomst op pad. Het is gelukkig veel rustiger. Hoog op de rotsen zijn veel pauwen actief. Een paar vogels geven een alarmroep, wat erop wijst dat er een of meerdere luipaarden in de buurt moeten zijn. Het is een komisch gezicht hoe de pauwen blijven ronddartelen, want ondanks dat ze alarm slaan, zoeken ze het gevaar juist op. “Ze doen dat puur uit nieuwsgierigheid”, zegt onze gids Vijay.

Luipaarden moeder met welpjes

Even later krijgt hij een telefoontje. De tracker van de Bera Safari logde, waar we verblijven, heeft een moeder met twee welpjes gespot aan de andere kant van dezelfde rots. Wat een geluk! We rijden er opgewonden naartoe. De luipaarden zitten ver weg, verstopt tussen de rotsen en het hoge gras, maar met de verrekijker is het goed te zien. De prachtig gevlekte vacht glinstert in de vroege ochtendzon. Gebiologeerd kijkt de moeder naar beneden. “Ze heeft het mogelijk gemunt op de hond van de tracker”, legt de gids uit. “Hond is het favoriete maaltje van het luipaard. Deze katten zijn alleseters; van varkens, wilde zwijnen, apen, grote knaagdieren tot reptielen, herten en zelfs pauwen. De luipaarden van Bera zijn niet kieskeurig, daarom hebben ze hier voldoende voedsel. De kans bestaat dat ze naar beneden komt.”->

Goed gecamoufleerd

De moeder komt inderdaad tevoorschijn en haar twee welpen volgen haar op de voet. Met het blote oog zijn ze bijna niet te zien, zo goed zijn ze gecamoufleerd. Ze gaan volledig op in de omgeving. Na enkele minuten nestelen ze zich in het struikgewas. Moeders lijkt toch de voorkeur te geven aan een dutje. Ze gaat op zoek naar een koeler plekje aan de andere kant van de berg, want de rijzende zon geeft inmiddels aardig wat warmte af. De luipaarden bewegen zich bijna dansend over de hoge rotsen van Bera om vervolgens uit het zicht te verdwijnen.

Luipaardconservator

Terug bij de Bera Safari lodge, gelegen aan de rand van Jawai midden tussen de Liloda ‘luipaarden’ heuvels, vertellen we opgetogen over onze ervaring aan de eigenaar Shatrunjay Pratap Singh. Hij is befaamd fotograaf, documentairemaker en luipaardconservator van het eerste uur. Singh heeft de bouw van 144 mijnen weten te voorkomen in en rond Bera. De komst van mijnbouw naar graniet zou het einde hebben betekend van het leefgebied van de luipaarden en veel ander wild in de regio, maar ook deels van de Aravalli dat bekend staan als de oudste bergketen van de wereld (1.8 tot 3.2 miljoen jaar geleden).

Mijnwinning Bera

Als kind groeide Singh op in Pindwara en Jawai, zo’n 20 kilometer gelegen van Bera. Zijn ouders runden een boerderij en als kind had hij al een passie ontwikkeld voor natuur en luipaarden. Echter bracht zijn eerste liefde, oenologie, hem lange tijd naar Californië, totdat hij in 2013 tijdens een vakantie zijn familie bezocht. Hij hoorde een harde explosie in de heuvels. Na informatie te hebben ingewonnen bij de lokale bevolking, bleek dat de overheid negen mijnen in het gebied had toegewezen om op te blazen. Hij besloot om te blijven en zich in te spannen voor de bescherming van de luipaarden rond Bera met ondersteuning van de Rajastjan Forest Department.

Luipaarden en God Shiva

Daarnaast werkten de BBC en National Geographic aan documentaires over luipaarden en daar kon de filmmaker perfect op inspringen. “Het was heel complex om de lokale bevolking te overtuigen dat de werkgelegenheid door het mijnen beperkt was – één machine zou het werk overnemen van 100 mankrachten- en de opbrengsten voor hun land zou een stuk lager zijn dan op voorhand beloofd werd. Daarnaast is mijnwinning ook erg slecht voor de gezondheid. Maar waar ik de lokale Rabari mensen echt mee overtuigde, is hen de vraag te stellen hoe ze hun God Shiva kunnen aanbidden terwijl ze als aanhangers het belangrijke leefgebied van dit dier vernietigen. De God Shiva heeft namelijk een sterke symbolische band met het luipaard en dat was voor de Rabari de reden om het luipaard te blijven beschermen”, legt de conservator uit.

Pionier natuurconservatie en toerisme

Om de mensen iets terug te geven en een manier te vinden om de luipaarden te beschermen, verdiepte Singh zich in toerisme. Hij was destijds een pionier in de regio. Singh heeft veel filmploegen ontvangen en daarmee wereldwijd belangstelling en financiële support ontvangen waarmee hij deels de lokale bevolking kan ondersteunen. Dat bevestigen een aantal Rabari geitenhoeders wanneer we ze tijdens een bezoek spreken. Als er een geit sneuvelt, dan krijgt de Bera Safari Lodge een seintje en compenseren zij het financiële verlies. Omdat de luipaarden in dit gebied mensen gewend zijn, hebben ze zich aangepast aan het boerenleven. De katten weten precies hoe dichtbij ze bij erven kunnen komen en wanneer ze moeten toeslaan voor voedsel.

Geitoffer voor luipaarden Bera

Een Rabari man met een prachtige rode tulband vertelt ons dat het voorkomt dat een luipaard zijn erf betreedt en een geit probeert te overmeesteren. Als hij dat ziet dan jaagt hij ze met een stok weg; het luipaard komt dan later terug wanneer de geiten vrij rondlopen. Wanneer dat laatste gebeurt en de Rabari het roofdier niet kunnen wegjagen, dan staan ze toe dat een geit sneuvelt. Op die manier is er wederzijds respect, het is offer dat ze brengen.

Einde aan wangedrag

Sinds de pandemie is het toerisme in de Bera regio als paddenstoelen uit de grond geschoten (van 4 naar 55 hotels en lodges). Reden hiervan is dat de Indiërs zelf dichterbij huis bleven en hun eigen natuur (her)ontdekten. Dat sommige aanbieders zich te veel focussen op commerciële doeleinden met weinig respect voor de luipaarden, betreurt Singh uiteraard. Dat is bij zijn organisatie zeker niet het geval. Hij verzekert ons dat in 2026 regelementen van het bosdepartement een einde gaan maken aan wangedrag van dergelijke aanbieders. Hierbij is hij zelf ook nauw bij betrokken en voorziet hij het departement van informatie die zijn gidsen en hij opdoen tijdens safari’s en film-en fotografiewerk.

Verantwoordelijke rol

Belangrijk is verder dat gidsen/chauffeurs goed opgeleid moeten worden voordat ze gasten mogen begeleiden. Dat gebeurt nu niet voldoende meent Singh en daarbij ligt ook een verantwoordelijke rol voor het bosdepartement. Singh verwacht dat een regulatiesysteem met verschillende zones toegepast zal gaan worden, vergelijkbaar als in Gir Forest National Park. En ondanks dat er nog genoeg te winnen valt, benadrukt Singh het belang van duurzaam en verantwoord toerisme, want zonder is het niet mogelijk om conservatie in stand te houden.

Luipaarden monitoren

Een positief effect van het toerisme is bijvoorbeeld dat trackers de luipaarden vanaf de vroege ochtenden tot zonsondergang monitoren. Er is geen sprake van stroperij; het grootste gevaar vormt de overpopulatie en het treintraject dat aan de rand van het gebied loopt, hoewel er tunnels en hekken worden gebouwd waar de luipaarden veilige kunnen oversteken. “Als een specifiek luipaard een aantal dagen niet gespot is door trackers of gidsen, dan lichten zij het bosdepartement in. Zij gaan dan met een team uitzoeken wat er aan de hand is. Wanneer een dier gewond is, dan houden we het in de gaten, maar we proberen ons er zo min mogelijk mee te bemoeien. Uitzondering is wanneer een moeder gewond is en haar welpen zullen sterven als zij niet behandeld wordt”, vertelt Singh.

Luipaardfamilie volgen

Naast bescherming richt Shartrunjay Pratap Singh zich ook vooral op het produceren van prachtig beeldmateriaal en het verzamelen van data. Hoe gaat hij te werk? “Ik kies ervoor om een luipaard (familie) ongeveer een jaar te volgen, zodat ik precies hun gedrag kan lezen. Ik zie de individuen dan zo vaak, dat ik ze herken aan hun manier van markeren en aan bepaalde uiterlijke kenmerken, zoals hun kop want die zijn altijd verschillend. Ook leer ik hun territorium kennen. Het zijn hele slimme en verlegen katten; ze weten precies waar bepaalde wildlife camera’s opgesteld staan en soms blijven die niet heel”, zegt hij lachend.

Hide out

Zelf verstopt de documentairemaker zichzelf regelmatig in een hide out, vlak bij een spot waar de luipaarden regelmatig verblijven. Van hieruit kan hij prachtige beelden schieten. Maar wat als een kat hem in de gaten krijgt? “De hide outs plaatsen we meestal twee weken voordat we er daadwerkelijk gaan filmen. De luipaarden zijn er dan gewend aan en hebben het dan niet in de gaten als ik me er verschuil. Ik moet me als een luipaard gedragen om er een te kunnen filmen, want ze hebben mensen vaak al tien keer eerder gezien en gehoord dan andersom. Het zijn de slimste katten die er zijn!”

Boven: wie op luipaardensafari gaat in Bera moet soms veel geduld hebben. | Foto: AvOs |Midden: wild zwijn is een van het favoriete maaltje van het luipaard. Onder: een Rabari man melkt zijn koe. Foto’s: Henk Bothof